Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio B – Geographia, Geologia, Mineralogia et Petrographia
Annales UMCS, sectio B (Geografia, Geologia, Mineralogia i Petrografia) jest recenzowanym czasopismem naukowym wydawanym przez Wydział Nauk o Ziemi i Gospodarki Przestrzennej UMCS. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły od 1946 r. Publikowane są w nim artykuły (w języku polskim lub angielskim) z zakresu szeroko pojętych nauk o Ziemi. Redakcja jest zainteresowana w szczególności pracami badawczymi z dziedziny geologii, geografii fizycznej, społeczno-ekonomicznej i turyzmu, gospodarki przestrzennej, geoinformatyki oraz z zakresu nauk pokrewnych. Annales UMCS sec. B jest czasopismem otwartym, skierowanym do szerokiego grona odbiorców reprezentujących zarówno grono naukowe, jak praktyków życia gospodarczego. Od 2021 roku czasopismo to ukazuje się tylko w wersji elektronicznej. Artykuły są udostępniane na licencji Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY). Indeksowanie w bazach: SCOPUS; Central and Eastern European Online Library (CEEOL); Directory of Open Access Journals (DOAJ); Biblioteka Nauki (Library of Science); The European Reference Index for the Humanities and the Social Sciences (ERIH PLUS). Punkty Ministra Edukacji i Nauki: 40 ISSN: 0137-1983 e-ISSN: 2083-3601
Pełny tekst licencji tutaj.
Dobra luksusowe jako znak statusu w Nigerii
W wielu krajach na świecie globalizacja nasiliła hiperkonsumpcjonizm nie tylko wśród ludzi sukcesu, lecz także wśród młodzieży, zachęcając do wykorzystywania dóbr luksusowych jako narzędzi wyrażania siebie i wyróżnienia. Sytuacja społeczno-gospodarcza Nigerii, charakteryzująca się ostrymi nierównościami, młodą populacją, bogactwem diaspory i rosnącą elitą miejską, dodatkowo wzmacnia symboliczną siłę luksusu. W artykule przeanalizowano, w jaki sposób konsumpcja dóbr luksusowych funkcjonuje jako widoczny wyznacznik statusu społecznego we współczesnej Nigerii. Artykuł bazuje na literaturze przedmiotu, obserwacjach etnograficznych w środowisku cyfrowym prowadzonych w latach 2015–2025 oraz na ankiecie eksploracyjnej. W badaniach oparto się na koncepcji konsumpcji ostentacyjnej Veblena, transsubstancjalizacji Bourdieu, przesunięciu Lipovetsky’ego w kierunku doświadczenia oraz teorii tożsamości społecznej. Wyniki wskazują, że Nigeryjczycy w coraz większym stopniu polegają na produktach luksusowych, aby sygnalizować przynależność do grup o wysokim statusie oraz uzyskać dostęp do przywilejów związanych z podwyższoną pozycją społeczną. Platformy społecznościowe służą jako kluczowe areny do prezentowania luksusowego stylu życia, wzmacniając rywalizację o status i kształtując popularne wyobrażenia o sukcesie. Respondenci kojarzą luksus z jakością, prestiżem, uznaniem i awansem społecznym, a jednocześnie wykorzystują go do samonagradzania się i zaspokajania potrzeb emocjonalnych. W Nigerii kupowanie dóbr luksusowych stało się ważnym sposobem wyrażania tego, kim się jest i dokąd się zmierza. Pokazuje to zmiany zachodzące w społeczeństwie i gospodarce, ale też odsłania napięcia między marzeniami ludzi a ich codziennym życiem.
Prawa autorskie (c) 2026 Niçoise Kemp, Anna Dłużewska http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Trzy dekady ewolucji podejścia i metod w badaniach gleb miejskich (1995–2024). Perspektywa bibliometryczna
W artykule zaprezentowano wyniki badań dotyczących kształtowania się i rozwoju nurtu badawczego związanego z glebami miejskimi na świecie w latach 1995–2024. W ramach analizy opracowano bazę danych obejmującą 961 artykułów naukowych opublikowanych w badanym okresie, które następnie poddano szczegółowej analizie bibliometrycznej. Analiza ta objęła ocenę dynamiki liczby publikacji w czasie, identyfikację najczęściej publikujących czasopism i krajów o najwyższej aktywności badawczej, charakterystykę współpracy międzynarodowej oraz dystrybucję języków publikacji. Zasadniczą część pracy stanowiła analiza współwystępujących w artykułach słów kluczowych. Na ich podstawie skonstruowano sieciowy model ich zmienności oraz powiązań między nimi. W badaniach zastosowano metody analityczne oparte na matematycznej teorii grafów, umożliwiające konstrukcję oraz charakterystykę złożonych struktur sieciowych pod względem ich spójności, rozkładu stopni wierzchołków oraz analizy tzw. p-warstw. W celu wyodrębnienia tych warstw zaproponowano autorską technikę warstwowania grafu, pozwalającą na wielopoziomową interpretację powiązań i hierarchii w obrębie badanej sieci. Analiza współwystępowania słów kluczowych wykazała, że rozwój badań nad glebami miejskimi można podzielić na dwa etapy. Pierwszy z nich (1995–2010) dotyczy formowania się świadomości badawczej, a drugi (2011–2024) obejmuje etap „rozwojowy”, w którym pogłębiano wiedzę o glebach miejskich. Ponadto wykazano, że badania opierały się na ograniczonej liczbie centralnych pojęć (urban soil, heavy metals, biochar), które stanowią „semantyczne punkty odniesienia” w dyskusji naukowej. Utrwalone pozycje tych słów kluczowych czynią z nich semantyczne punkty odniesienia w dyskusji naukowej, mimo że jest to wciąż stosunkowo młody trend badawczy, rozwijający się dynamicznie wraz ze wzrostem społecznej świadomości znaczenia środowiska miejskiego.
Prawa autorskie (c) 2026 Tomasz Szafran, Wojciech Stachyra http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Determinanty satysfakcji z usług hoteli luksusowych w Barcelonie
Celem artykułu jest ocena jakości usług w hotelach pięciogwiazdkowych w Barcelonie na podstawie ocen użytkowników portalu Booking.com. Podjęcie tematyki badawczej uzasadnia rosnące znaczenie internetowych systemów rezerwacyjnych i opiniotwórczych w kształtowaniu reputacji obiektów hotelarskich oraz decyzji zakupowych turystów, a także relatywnie niewielka liczba badań empirycznych łączących poziom cenowy z percepcją usług w segmencie hoteli luksusowych w ujęciu miejskim. W badaniu uwzględniono 39 obiektów, dla których pozyskano 507 rekordów, obejmujących dane o cząstkowych ocenach gości (położenie, obsługa itp.) oraz cenach noclegu. W celu identyfikacji zależności między poziomem cen a satysfakcją gości zastosowano współczynnik korelacji Pearsona. Hipotezę badawczą H1 sformułowano następująco: Poziom cenowy obiektu jest skorelowany z poziomem satysfakcji gości hotelowych. Wyniki wskazują, że najwyższe, statystycznie istotne korelacje z poziomem cenowym dotyczą kategorii czystości (r = 0,320) oraz komfortu (r = 0,329), co potwierdza kluczowe znaczenie elementów materialnych w postrzeganiu wartości usług. Pozostałe czynniki, w tym obsługa, lokalizacja i udogodnienia, nie wykazały istotnych zależności z ceną. Analiza przestrzenna potwierdziła koncentrację hoteli pięciogwiazdkowych w centralnych dzielnicach Barcelony (Eixample, Ciutat Vella), wskazując na powiązanie prestiżu lokalizacji z postrzeganą jakością oferty. Uzyskane wyniki stanowią podstawę do dalszych badań nad relacjami pomiędzy poziomem cen, satysfakcją gości oraz reputacją luksusowych obiektów hotelarskich w strukturze przestrzennej miasta.
Prawa autorskie (c) 2026 Andrzej Tucki, Julia Szydeł http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Wewnętrzne oświetlenie mieszkań jako źródło zewnętrznego zanieczyszczenia światłem
W pracy przedstawiono wyniki badań dotyczących wpływu wewnętrznego oświetlenia mieszkań na jednym z osiedli krakowskich na wzrost zanieczyszczenia światłem w otoczeniu. Celem badania było określenie skali tego typu zanieczyszczenia światłem w odniesieniu do oświetlenia ulicznego oraz wskazanie potencjalnych negatywnych oddziaływań oświetlanych wnętrz na otoczenie. Stwierdzono, że oświetlenie to w znikomy sposób przyczynia się do wzrostu jasności łuny świetlnej nocnego nieba, co w praktyce nie wpływa na tę formę zanieczyszczenia światłem. Niejednokrotnie wpływa ono jednak na komfort życia mieszkańców osiedla, oświetla bowiem sąsiednie okna, balkony i tarasy. W przypadku mieszkań położonych na niższych kondygnacjach ich oświetlenie oddziałuje na wegetację pobliskich drzew i krzewów. Należy podkreślić, że w zdecydowanej większości przypadków oświetlenie mieszkań jest wyłączane przed północą, co pozwala na spokojny sen, nawet przy braku zasłon, rolet itp. Jednakże wieczorem jasno oświetlone okna stają się pułapką dla owadów nocnych, a pośrednio również dla polujących na nie ptaków czy nietoperzy. Tworząc na elewacjach bloków mieszkalnych sztuczne konstelacje, jasno świecące okna powodują zakłócenie koordynacji ptaków migrujących i polujących w nocy. Należy zwrócić uwagę na to, że nawet ten wpływ oświetlenia wewnętrznego na środowisko można znacząco zredukować poprzez zasłanianie okien na noc.
Prawa autorskie (c) 2026 Tomasz Ściężor http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Zanieczyszczenie świetlne na Podhalu – od Chochołowa, przez Zakopane, po Głodówkę
Zanieczyszczenie świetlne stanowi narastający problem środowiskowy. Celem pracy było zbadanie wpływu zachmurzenia oraz pokrywy śnieżnej na poziom zanieczyszczenia światłem nocnego nieba na obszarze Podhala. Pomiary jasności powierzchniowej nieba wykonano w latach 2021–2025 za pomocą mierników Sky Quality Meter (SQM-L) w trakcie sześciu kampanii pomiarowych, obejmujących różne kombinacje warunków atmosferycznych i oświetlenia infrastruktury narciarskiej. Wyniki wskazują, że Zakopane jest głównym źródłem zanieczyszczenia świetlnego w regionie, a poziom jasności nocnego nieba istotnie wzrasta przy występowaniu zachmurzenia lub pokrywy śnieżnej. Największe wartości jasności odnotowano w warunkach jednoczesnego ich występowania, co potwierdza ich kumulatywny wpływ. Znaczący wzrost jasności zaobserwowano również w sąsiedztwie oświetlonych stoków narciarskich. Uzyskane wyniki są zgodne z wcześniejszymi badaniami prowadzonymi w innych regionach Europy i podkreślają potrzebę dalszego monitorowania zanieczyszczenia świetlnego na Podhalu, szczególnie w kontekście sezonowej działalności turystycznej.
Prawa autorskie (c) 2026 Aleksandra Krzemień, Anna Czaplicka, Zofia Czaplicka, Jakub Bartyzel http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Wizerunek Łodzi z perspektywy pokolenia Z. Percepcja i ocena łódzkiej przestrzeni miejskiej
Głównym celem artykułu jest ukazanie rzeczywistego wizerunku miasta Łodzi tkwiącego w świadomości młodych mieszkańców i użytkowników miasta (studentów ostatnich roczników studiów na Uniwersytecie Łódzkim i Politechnice Łódzkiej). W artykule wykorzystano wywiad kwestionariuszowy, w którym zastosowano głównie pytania otwarte odnoszące się stricte do wizerunku miasta i wizerunku Łodzianina, symboli przestrzennych miasta oraz jego personifikacji. Z przeprowadzonych badań ankietowych wyłania się wizja miasta, w którym zdecydowanie dominują cechy negatywne. Ponadto zauważono projekcję cech miasta na cechy jego mieszkańców. W świadomości badanych mieszkańcy biednego miasta postrzegani są bowiem również jako biedni i smutni. Uzyskane wyniki, choć w większości pesymistyczne, stanowią ważny punkt wyjścia do zmiany tej sytuacji. W ocenach studentów wizerunek Łodzi, choć niewątpliwie trwały, jest dynamiczny i negocjowany, gdyż badani dostrzegają w tym mieście nie tylko jego trudną, robotniczą historię, lecz także współczesny, kreatywny potencjał. Badanie wnosi wkład do interdyscyplinarnych studiów miejskich, pokazując, w jaki sposób młodzi mieszkańcy miasta nadają znaczenie przestrzeni, łącząc jej materialną formę z afektywną interpretacją.
Prawa autorskie (c) 2026 Anita Kulawiak http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Zanieczyszczenie świetlne jako potencjalny czynnik eutrofizacji – przykład miejskich zbiorników w Krakowie
Zanieczyszczenie świetlne oddziałuje na różne komponenty środowiska, ale jego wpływ na ekosystemy wodne jest wciąż słabo znany. Badania sugerują, że sztuczne światło nocne może zakłócać pionową migrację zooplanktonu oraz inicjować fotosyntezę fitoplanktonu w niewłaściwych porach, co sprzyja eutrofizacji i pogorszeniu jakości wód. W celu weryfikacji tej hipotezy przeprowadzono monitoring czterech zbiorników wodnych w Krakowie (w okresie od kwietnia do września 2024 r.). Analizowano stężenie chlorofilu a w odniesieniu do jasności nocnego nieba, mierzonej przez Pracownię Monitoringu Zanieczyszczenia Świetlnego Politechniki Krakowskiej. Uwzględniono okresy, w których temperatura przekraczała 10°C, a także posłużono się miesięcznymi średnimi wartościami. W dwóch zbiornikach odnotowano silną korelację pomiędzy poziomem zanieczyszczenia świetlnego a stężeniem chlorofilu a (r = 0,75 i r = 0,7). W zbiorniku zlokalizowanym w zlewni rzeki Dłubni, przepływającej przez tereny rolnicze, stwierdzono niską korelację (r = 0,18), co może wynikać z intensywnego dopływu biogenów, maskującego potencjalny wpływ światła. Natomiast w zbiorniku, w którym nie zaobserwowano korelacji (r = –0,03), odnotowano jednocześnie niskie stężenia chlorofilu a, co może wskazywać na jego ograniczoną podatność na proces eutrofizacji. Wyniki wskazują na potencjalny wpływ zanieczyszczenia świetlnego na procesy troficzne i uzasadniają potrzebę dalszych, długoterminowych badań w tym obszarze.
Prawa autorskie (c) 2026 Agnieszka Chechelska http://creativecommons.org/licenses/by/4.0