Prus w teatrze XXI wieku

Anna Podstawka

Streszczenie w języku polskim


Artykuł ma na celu ukazanie współczesnych interpretacji prozy Bolesława Prusa w kontekście obecności jego dzieł na polskich scenach teatralnych XXI wieku. Analiza koncentruje się na strategiach artystycznych oraz praktykach dramaturgicznych i teatralnych, a także na sposobach wpisywania twórczości Prusa w kulturę najnowszą. Uwzględnia również szersze tło kulturowe, w tym popularność adaptacji filmowych i ważniejsze realizacje teatralne XX wieku. Przedstawione zostaną modele kanonicznych i niekanonicznych odczytań, obejmujące testowanie wizualnego potencjału dziewiętnastowiecznej narracji, poszerzanie granic gatunkowo-stylistycznych inscenizacji oraz poszukiwanie form dialogujących ze współczesnością. Analizowane zjawiska obejmują różne formy teatralne – od teatru dramatycznego po muzyczny, operowy i musicalowy. Przegląd repertuaru, zdominowanego przez Lalkę i jedynie sporadycznie uwzględniającego Faraona oraz mniejsze utwory epickie, pozwala wskazać autorskie praktyki interpretacyjne i adaptacyjne twórców mierzących się z prozą Prusa.


Słowa kluczowe


Bolesław Prus; teatr polski XXI wieku; adaptacje literatury XIX wieku

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Burzyńska, Anna R. (2009). Zabawa „Lalką”. Tygodnik Powszechny, 3, s. 39. Pobrano z: https://encyklopediateatru.pl/artykuly/65291/zabawa-lalka (dostęp: 1.06.2026).

Cieślak, Jacek. (2019). Klub polskich nieudaczników. Rzeczpospolita, 114. Pobrano z: https://encyklopediateatru.pl/artykuly/275388/klub-polskich-nieudacznikow (dostęp: 1.06.2026)

Cieślak, Jacek. (2022). Ramzes ofiarą kapłana sztuki. Teatr, 10, s. 22–23.

Dobrowolski, Piotr. (2026). Impotentia Europae. Czas Kultury, 7. Pobrano z: https://czaskultury.pl/artykul/impotentia-europae/ (dostęp: 1.06.2026).

Fizgał, Magdalena. (2017). Przestrzenie muzyczne w polskim teatrze współczesnym. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Fizgał-Janikowska, Magdalena. (2015). Klisze i pęknięcia. teatralny.pl, 15.05. Pobrano z: https://www.teatralny.pl/artykuly/klisze-i-pekniecia-1078 (dostęp: 1.06.2026).

Fizgał-Janikowska, Magdalena. (2022). Electro-opera. Didaskalia, 172, s. 272–278. Pobrano z: https://didaskalia.pl/pl/artykul/electro-opera (dostęp: 1.06.2026).

Fizgał-Janikowska, Magdalena. (2024). Scena audytywna. Teatr, 2, s. 48–52.

Katafiesz, Olga. (2019). Nieprzystawalne światy. teatralny.pl, 3.07. Pobrano z: https://www.teatralny.pl/artykuly/nieprzystawalne-swiaty-2784 (dostęp: 1.06.2026).

Kowalska, Jolanta. (2016). Dekada. Dialog, 12, s. 5–25.

Maciejowski, Eryk. (2026). Lalka lżejsza od powietrza. dwutygodnik.com, 435. Pobrano z: https://www.dwutygodnik.com/artykul/12402-lalka-lzejsza-od-powietrza.html (dostęp: 1.06.2026).

Mościcki, Tomasz. (2015). Hübner się marszczy. teatralny.pl, 25.05. Pobrano z: https://www.teatralny.pl/artykuly/hubner-sie-marszczy-1091 (dostęp: 1.06.2026).

Mrozek, Witold. (2015). „Lalka” w Teatrze Powszechnym rozczarowuje. Gazeta Wyborcza – Stołeczna, 114. Pobrano z: https://encyklopediateatru.pl/artykuly/202366/milion-pomyslow-w-lalce (dostęp: 1.06.2026).

Plata, Tomasz. (2026). Kawałki z „Lalki”. Teatr, 3. Pobrano z: https://teatr-pismo.pl/kawalki-z-lalki/ (dostęp: 1.06.2026).

Płatek, Karol. (2015). Adaptacyjny paradoks. Teatr dla Was, 29.05. Pobrano z: https://encyklopediateatru.pl/artykuly/203082/adaptacyjny-paradoks (dostęp: 1.06.2026).

Podsiadło, Magdalena. (2014). Dalej aktualne. „Lalka” Wojciecha Jerzego Hasa według Bolesława Prusa. W: Tadeusz Lubelski (red.), Od Mickiewicza do Masłowskiej. Adaptacje filmowe literatury polskiej (s. 44–69). Kraków: Universitas.

Rudzki, Piotr. (2008). Miejsce konfrontacji. Rozmowa z Wiktorem Rubinem. W: Program spektaklu „Lalka” na motywach powieści Bolesława Prusa. Teatr Polski we Wrocławiu (s. 6–21). Pobrano z: https://encyklopediateatru.pl/repository/performance_file/2013_12/60749_lalka__teatr_polski_wroclaw_2008.pdf (dostęp: 1.06.2026).

Sieradzki, Jacek. (2011). Szańczyk. Przekrój, 41, s. 42.

Sobierski, Piotr. (2018). Więcej niż musical. Teatr Wojciecha Kościelniaka. Gdynia: Gdyńskie Centrum Kultury.

Sosnowski, Antoni. (2015). Faruga: „Lalka” dziś. Rozprawianie się z mitem. Krytyka Polityczna, 14.05. Pobrano z: https://encyklopediateatru.pl/artykuly/202204/faruga-lalka-dzis-rozprawianie-sie-z-mitem (dostęp: 1.06.2026).

Stangret, Paweł. (2022). Wokulski mój bliźni. Teatr, 1, s. 54–55.

Wakar, Jacek. (2015). Bolesna karykatura „Lalki”. Dziennik Gazeta Prawna – Kultura, 103. Pobrano z: https://encyklopediateatru.pl/artykuly/203127/bolesna-karykatura-lalki (dostęp: 1.06.2026).

Węgrzyniak, Rafał. (2009). Lalki, marionetki i manekiny. Odra, 5, s. 99–100. Pobrano z: https://encyklopediateatru.pl/artykuly/73246/lalki-marionetki-i-manekiny (dostęp: 1.06.2026).

Zajdler, Marek. (2026). Warszawski palimpsest. NaszTeatr, 19.06. Pobrano z: https://e-teatr.pl/warszawski-palimpsest-70029 (dostęp: 20.06.2026).

Źródlewski, Daniel. (2026). Manekiny. www.tekstyzrodlowe.pl, 30.03. Pobrano z: https://e-teatr.pl/lalka-66952 (dostęp: 1.06.2026).

Żółkoś, Monika. (2010). Melancholia „Lalki”. Teatr, 5, s. 41–42. Pobrano z: https://encyklopediateatru.pl/artykuly/95245/melancholia-lalki (dostęp: 1.06.2026).




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/ff.2026.44.1.203-216
Data publikacji: 2026-10-12 14:11:26
Data złożenia artykułu: 2026-06-08 02:46:36


Statystyki


Widoczność abstraktów - 0
Pobrania artykułów (od 2020-06-17) - PDF - 0

Wskaźniki



Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2026 Anna Podstawka

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.