Śmierć, choroba, heterotopia – pauza znacząca w Lalce i Emancypantkach Bolesława Prusa

Aleksandra Jadwiga Liszka

Streszczenie w języku polskim


Artykuł podejmuje zagadnienie pauz znaczących – rzędów kropek bądź myślników w prozie przełomu XIX i XX wieku. Analiza obejmuje Lalkę i Emancypantki Bolesława Prusa. Celem tekstu jest wykazanie, że pauzy znaczące stanowią immanentny element struktury dzieła literackiego. Nie są jedynie znakiem typograficznym, ale współtworzą znaczenie utworu. Dotychczas znaki te nie były przedmiotem refleksji interpretacyjnej na przykładzie twórczości Prusa. W tekście zaproponowano termin umożliwiający ich opis jako odrębnej kategorii badawczej. Przeprowadzona analiza strukturalna pokazuje, że pauzy znaczące wprowadzają do tekstu nowe sensy. Uczestniczą w zapisie cierpienia związanego z chorobą Ignacego Rzeckiego. Sygnalizują śmierć bohaterów. Odnoszą się do doświadczenia milczenia i niewyrażalności. Wyznaczają miejsca liminalne zarówno na poziomie przeżyć, jak i w przestrzeni symbolicznej (heterotopie).

Słowa kluczowe


pauza znacząca; choroba; śmierć; heterotopia; Bolesław Prus

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Bachórz, Józef. (2010). Spotkania z „Lalką”. Gdańsk: Słowo/Obraz Terytoria.

Foucault, Michel. (2005). Inne przestrzenie. Teksty Drugie, 6, s. 117–125.

Głowiński, Michał. (1973). Gry powieściowe. Szkice z teorii i historii form narracyjnych. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Obrusznik-Partyka, Maria. (2003). Problem starości w utworach literackich i „Kronikach” Bolesława Prusa. W: Maria Woźniakiewicz-Dziadosz, Stanisław Fita (red.), Bolesław Prus Pisarz Myśliciel Publicysta (s. 249–260). Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

Prus, Bolesław. (1991). Lalka: I. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Prus, Bolesław. (2014). Pisma wszystkie. Warszawa–Lublin: Wydawnictwo Episteme.

Prus, Bolesław. (2015a). Emancypantki: I–II . Warszawa–Lublin: Wydawnictwo Episteme.

Prus, Bolesław. (2015b). Emancypantki: III–IV. Warszawa-Lublin: Wydawnictwo Episteme.

Prus, Bolesław. (2017a). Lalka: I. Warszawa–Lublin: Wydawnictwo Episteme.

Prus, Bolesław. (2017b). Lalka: III. Warszawa–Lublin: Wydawnictwo Episteme.

Samborska-Kukuć, Dorota. (2012). Moje czytanie „Lalki”. Czytanie Literatury, 1, s. 171–178.

Tatarkiewicz, Anna. (1994). Gra w inteligencję. Białystok: Wydawnictwo „Łuk”.

Tomkowski, Jan. (1986). Neurotyczni bohaterowie powieści Prusa. Pamiętnik Literacki, 77(2), s. 27–63.

Wierzchołowska, Danuta. (2001). Świat kobiecy w „Emancypantkach” Bolesława Prusa. Zielona Góra: Wydawnictwo WSP.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/ff.2026.44.1.177-188
Data publikacji: 2026-10-12 14:11:24
Data złożenia artykułu: 2026-05-14 21:32:02


Statystyki


Widoczność abstraktów - 0
Pobrania artykułów (od 2020-06-17) - PDF - 0

Wskaźniki



Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2026 Aleksandra Jadwiga Liszka

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.