Osoby z doświadczeniem traumy jako wyzwanie dla pracy socjalnej
Streszczenie w języku polskim
W artykule przedstawiono podstawowe pojęcia związane ze zjawiskiem traumy oraz istotę roli pracy socjalnej w procesie wsparcia osób po traumie. Głównym celem podjętych badań było poznanie opinii i doświadczeń pracowników socjalnych w zakresie pracy z osobami doświadczającymi traumy. W badaniu zwrócono uwagę na najczęściej stosowane metody oraz formy wsparcia, trudności napotykane przez pracowników socjalnych, współpracę międzyinstytucjonalną oraz na potrzeby i zakres przygotowania pracowników socjalnych względem pracy z osobami po traumie. Materiał empiryczny zebrano za pomocą autorskiego kwestionariusza ankiety, który składał się z 19 pytań oraz metryczki. Dobór próby do badań miał charakter celowy. W badaniu ankietowym wzięło udział 105 respondentów. Wszyscy badani to pracownicy socjalni, zatrudnieni w różnych placówkach pomocy społecznej, którzy w pracy zawodowej mieli do czynienia z osobami z doświadczeniami traumatycznymi. Wyniki badań wyłoniły m.in. trudności napotykane przez pracowników socjalnych w pracy z osobami po traumie oraz pozwoliły zwrócić uwagę na potrzeby pracowników socjalnych. Wskazywano bowiem na potrzebę doszkalania w tym obszarze i podkreślano jak istotne jest to dla pracy socjalnej. Szkolenia specjalistyczne pozwoliłby na poprawę całokształtu pracy z osobami z doświadczeniami traumatycznymi.
Słowa kluczowe
Pełny tekst:
PDFBibliografia
Bal, A., Bowen, E.A., Semanchin Jones, A. (2021). Integrating Trauma-Informed Care and Collective Impact: Perspectives of Service Providers Working with Cross-System Youth. Journal of the Society of Social Work and Research, 12(1), 59–81.
Bessel, A., Van der Kolk, M.D. (2003). Psychological trauma. Washington, DC, London, England: American Psychiatric Publishing.
Borys, A. (2004). Sytuacje ekstremalne i ich wpływ na stan psychiczny człowieka. Psychiatria, 1(2), 97–105.
Bronowski, P., Kaszyński H., Maciejewska, O. (2019). Kryzys psychiczny, odzyskiwanie zdrowia, wsparcie społeczne, praca socjalna. Warszawa: Difin.
Cebella, A., Łucka, I. (2007). Zespół stresu pourazowego – rozumienie i leczenie. Psychiatria, 4(3), 128–136.
Długosz, P. (2019). Trauma transformacji w Europie Środkowo-Wschodniej. Środkowoeuropejskie Studia Polityczne, 1, 95–121. DOI: 10.14746/ssp.2019.1.6.
Draczyńska, D. (2024). Trauma relacyjna. Psychiatria Polska, 58(3), 529–539. DOI: 10.12740/PP/OnlineFirst/156722.
Dudek, B. (2002). Stres traumatyczny związany z pracą – skutki, czynniki ryzyka, zapobieganie.
Bezpieczeństwo Pracy, 11(376), 2–4.
Dudek, B., Wojtecka, K. (2009). Potrzeba stymulacji a ekspozycja na zdarzenia traumatyczne. Acta
Universitatis Lodziensis. Folia Psychologica, 13, 41–54. DOI: 10.18778/1427-969X.13.04.
Garzanek, M.R. (2007). Problematyka traumy. Istota, diagnoza, terapia, zagrożenia. Problemy Edukacji, Rehabilitacji i Socjalizacji Osób Niepełnosprawnych, 25(2), 127–140.
Goelitz, A. (2021). From Trauma to Healing: A Social Work Practitioner’s Guide to Working with Survivors. London: Routledge.
Grabarczyk, E. (2024). Zaburzenia dysocjacyjne po traumie- diagnoza, studium przypadku, techniki i narzędzia do pracy. Doradca w Pomocy Społecznej. https://doradcawpomocyspolecznej.pl/artykul/zaburzenia-dysocjacyjne-po-traumie-diagnoza-studium-przypadku-techniki-i
narzedzia-do-pracy [dostęp: 21.12.2024].
Jankowska, A., Lotkowski, M. (2012). Przeżywanie stresu traumatycznego w rodzinie. Przyczyny, przebieg, następstwa oraz proces zdrowienia. Kwartalnik Naukowy, 1(9), 69–89.
Kubacka-Jasiecka, D. (2016). Kryzys emocjonalny i trauma szansą na rozwój i potęgowania zdrowia. Wątpliwości i pytania. Rocznik Filozoficzny Ignatianum, 1, 51–59. DOI: 10.5281/zenodo.57556.
Kobylarczyk-Kaczmarek, M., Ogińska-Bulik, N. (2023). Trauma u młodzieży. Konsekwencje i uwarunkowania. Warszawa: Difin.
Levenson, J. (2017). Trauma-Informed Social Work Pratice. Social Work, 62(2), 105–113. DOI: 10.1093/sw/SWX001.
Levenson, J. (2020). The Application of Trauma-Informed Principles in the Context of Social Work
Practice. Social Work, 65(3), 288–298. DOI: 10.1093/sw/swaa020.
Łuszczyńska M., Grudziewska E., Łuczyńska M. (2021). Praca socjalna w Polsce. Wokół wolności i obywatelskości. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
Mackay, T. (2023). Lived Experience in Social Work: An Underutilised Expertise. The British Jour
nal of Social Work, 53(3), 1833–1840. DOI: 10.1093/bjsw/bcad028.
Mallesham, C., Harish, C., Srikanth, P., Ramesh, B. (2025). Trauma-Informed Social Work: Emer
ging Pedagogy and Practices for Navigating Empowerment Among Trauma Survivors. Journal of Evidence-Based Social Work, 22(5), 695–709. DOI: 10.1080/26408066.2025.2498923.
Migda, M.M. (2015). Trauma więzi a psychoterapia pacjentów z diagnozą PTSD w oparciu o mentalizację. Psychoterapia, 3(174), 99–105. DOI: 10.12740/PT/45560.
Patton, M.Q. (2015). Qualitative Research & Evaluation Methods: Integrating Theory and Practice (4 ed.). Thousand Oaks, CA: SAGE Publications.
Pietkiewicz, I., Tomalski, R. (2018). Zaburzenia związane z traumą – perspektywa teoretyczna. Czasopismo Psychologiczne, 24(2), 261–268. DOI: 10.14691/CPPJ.24.2.261.
Pilch, T. (2001). Zasady badań pedagogicznych. Strategie ilościowe i jakościowe. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”.
Przybysz-Zaremba, M. (2024). Wybrane obszary diagnozy problemów rodziny. Poznań: Grupa Wydawnicza FNCE.
Steuden, K., Janowski, K. (2016). Trauma - kontrowersje wokół pojęcia, diagnoza, następstwa,
implikacje praktyczne. Roczniki Psychologiczne/ Annals Of Psychology, 19(3), 549–565. DOI:
18290/rpsych.2016.19.3-5pl.
Strelau, J., Zawadzki, B., Oniszczenko, W., Sobolewski, A. (2002). Kwestionariusz PTSD – wersja czynnikowa (PTSD – C): konstrukcja narzędzia do diagnozy głównych wymiarów zespołu
stresu pourazowego. Przegląd Psychologiczny, 45(2), 149–176.
Tarshish, N., David, P., Krumer-Nevo, M. (2025). Advocacy in Social Work: Towards a Trauma-Informed Model. Clinical Social Work Journal, 53, 220–231. DOI: 10.1007/s10615-024-00942-1.42
Tomasiewicz, A.K., Matusiak, F., Treger, B. (2016). Doświadczenie traumy a percepcja więzi. Porównanie grup młodzieży hospitalizowanej w psychiatrycznym oddziale stacjonarnym z młodzieżą nieleczoną. Psychoterapia, 2(177), 87–99.
Weissbrot-Koziarska, A. (2020). Poradnictwo specjalistyczne w pracy socjalnej z jednostką i rodziną po przeżyciu traumatycznym. Praca Socjalna, 2(35), 106–116. DOI: 10.5604/01.3001.0014.1491.
Woźniak, W. (2020). Relacja pomiędzy psychologią a pracą socjalną. Kutno: Wydawnictwo WSGK.
Zawadzki, B., Popiel, A. (2014). Na rozstaju dróg: struktura objawów stresu pourazowego (PTSD)
po DSM-5, a przed ICD-11. Kwartalnik Nauka, 4, 69–86.
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/j.2025.38.3.25-42
Data publikacji: 2026-01-30 08:09:39
Data złożenia artykułu: 2025-07-24 20:52:02
Statystyki
Wskaźniki
Odwołania zewnętrzne
- Brak odwołań zewnętrznych
Prawa autorskie (c) 2026 Małgorzata Przybysz-Zaremba, Natalia Balicka, Natalia Balicka

Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.