Wyślij tekst przez e-mail 
Zbiorowa moralność jako część ducha obiektywnego: Nicolaia Hartmanna rozumienie historycznego i kulturowego wymiaru moralności
Streszczenie w języku polskim
Artykuł stanowi próbę omówienia kulturowego i historycznego wymiaru moralności. Aby uzyskać dostęp do tej, raczej pomijanej w dzisiejszych debatach strony moralności, odwołuję się do filozofii bytu duchowego Nicolaia Hartmanna. Badam, w jakim stopniu moralność wpisuje się w całość ducha obiektywnego i jakie ogólne lub specyficzne cechy można w niej dostrzec. Następnie wykazuję, że na podstawie przedstawionego tutaj podejścia można sformułować różne kwestie systematyczne, takie jak relacja między moralnością a sumieniem osoby, konflikty pokoleniowe w odniesieniu do zasad moralnych oraz wzajemne oddziaływanie moralności i innych zjawisk kulturowych.
Słowa kluczowe
Pełny tekst:
PDF (English)Bibliografia
Calhoun, Craig, Dilip P. Gaonkar, and Charles Taylor. The Degeneration of Politics. Cambridge: Harvard University Press, 2022.
Cicovacki, Pedrag. The Analysis of Wonder. An Introduction to the Philosophy of Nicolai Hartmann. New York: Bloomsbury, 2014.
Commonality and Particularity in Ethics, edited by Lilly Alanen, Sara Heinämaa, and Thomas Wallgren Basingstoke/London: Macmillan, 1997.
Da Re, Antonio. “Objective Spirit and Personal Spirit in Hartmann’s Philosophy.” Axiomathes 12, no. 4 (2001): 317–326. https://doi.org/10.1023/A:1015801404595.
Fischer, Joachim. “Nicolai Hartmann: A Crucial Figure in German Philosophical Anthropology–Without Belonging to the Paradigm.” In The Philosophy of Nicolai Hartmann, edited by Roberto Poli, Carlo Scognamiglio and Frederic Tremblay, 73-94. Berlin and Boston: Walter De Gruyter, 2011. https://doi.org/10.1515/9783110254181.73.
Habermas, Jürgen. The Philosophical Discourse of Modernity. Twelve Lectures. Cambridge: Polity Press, 2002.
Hartmann, Nicolai. Ethik. Berlin: Walter De Gruyter, 1949.
Hartmann, Nicolai. Das Problem des geistigen Seins. Untersuchungen zur Grundlegung der Geschichtsphilosophie und der Geisteswissenschaften. Berlin: Walter De Gruyter, 1962.
Hartmann, Nicolai. Das Wertproblem in der Philosophie der Gegenwart. Aufsätze zu Wert und Sinn. Hamburg: Felix Meiner, 2024.
Jaeggi, Rahel. Alienation. New York: Columbia University Press, 2016.
Kalckreuth, Moritz von. “Alltägliche Lebenswirklichkeit und ontologische Theorie.” Deutsche Zeitschrift für Philosophie 68, no. 2 (2020): 275–287. https://doi.org/10.1515/dzph-2020-0017.
Kalckreuth, Moritz von. Philosophie der Personalität. Syntheseversuche zwischen Aktvollzug, Leiblichkeit und objektivem Geist. Hamburg: Felix Meiner, 2021.
Kalckreuth, Moritz von. “Werterfahrung und moralische Reife. Philosophische Überlegungen zum Zugang zu Werten.” In Werteerziehung durch die Schule, edited by Katarina Weilert, 23-44. Tübingen: Mohr Siebeck, 2023. https://doi.org/10.1628/978-3-16-162228-1.
Kelly, Eugene. Material Ethics of Value: Max Scheler and Nicolai Hartmann. Dordrecht: Springer, 2011. https://doi.org/10.1007/978-94-007-1845-6.
Kolnai, Aurel, “Erroneous Conscience.” In Ethics, Value, and Reality, 1–22. London: Routledge, 2017.
Peterson, Keith R. “Flat, Hierarchical, or Stratified? Determination and Dependence in Social-Natural Ontology.” In New Research on the Philosophy of Nicolai Hartmann, edited by Roberto Poli and Keith Peterson, 109-131. Berlin and Boston: Walter De Gruyter, 2016. https://doi.org/10.1515/9783110434378-007.
Pietras, Alicja. “The ontology of processual being: Nicolai Hartmann’s interpretation of the Hegelian dialectical process.” Constructivist Foundations 14, no. 1 (2018): 62–65. http://constructivist.info/14/1/062 (accessed 21.12.2025).
Scognamiglio, Carlo. “Nicolai Hartmann’s Thoughts on Education.” In New Research on the Philosophy of Nicolai Hartmann, edited by Roberto Poli and Keith Peterson. Berlin and Boston: Walter De Gruyter, 2016, 297–311. https://doi.org/10.1515/9783110434378-017.
Wunsch, Matthias. “Stufenontologien der menschlichen Person.” In Person: Anthropologische, phänomenologische und analytische Perspektiven, edited by Matthias Wunsch and Inga Römer, 237-256. Münster: Mentis, 2013. https://doi.org/10.30965/9783897858695_015.
Wunsch, Matthias. “Das Verhältnis zwischen erster und zweiter Natur bei John McDowell und Nicolai Hartmann.” Deutsche Zeitschrift für Philosophie 68, no. 2 (2020): 247–260. https://doi.org/10.1515/dzph-2020-0015.
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/kw.2025.40.27-45
Data publikacji: 2025-12-31 22:57:26
Data złożenia artykułu: 2024-03-25 18:34:01
Statystyki
Wskaźniki
Odwołania zewnętrzne
Prawa autorskie (c) 2025 Moritz von Kalckreuth
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.