Subjekt und Fiktion: Positive Desintegration in der zeitgenössischen Kultur aus der Perspektive der Theorie von Kazimierz Dąbrowski

Mateusz Głuchowski

Abstract


Der Artikel analysiert die Theorie der positiven Desintegration (TPD) von Kazimierz Dąbrowski, die davon ausgeht, dass psychische Krisen und innere Konflikte zu einer höheren Ebene der subjektiven Integration führen können. Ziel des Artikels ist es, aufzuzeigen, dass sowohl in der Fiktion – die ein Spiegelbild der Wirklichkeit ist – als auch in der realen Erfahrung des Individuums die Desintegration der psychischen Struktur nicht nur kein Ausdruck pathologischer Zustände ist, sondern eine notwendige Phase im Entwicklungsprozess des Individuums darstellt. Sie führt zu tieferer Selbstreflexion, Integration und Überwindung der bisherigen Persönlichkeitsstruktur. Am Beispiel der fiktiven Figur Travis Bickle aus dem Film „Taxi Driver” werden Parallelen zu den Prozessen aufgezeigt, die in der Psyche real existierender Subjekte ablaufen. Die Kultur, einschließlich ihrer fiktiven Darstellungen, fungiert als Medium, durch das das Subjekt eine Selbstanalyse vornimmt. Der Mensch projiziert Aspekte seiner eigenen Psyche nach außen, um sie anschließend zu verinnerlichen und besser zu verstehen. Dieser kreative Prozess fördert die Entwicklung und das Überwinden der bisherigen Identität. In diesem Zusammenhang werden auch die wichtigsten Dynamiken der Theorie der positiven Desintegration analysiert, darunter der seltener diskutierte partielle Todestrieb sublimatorischer Natur.


Schlagworte


positive Desintegration; Kazimierz Dąbrowski; Subjektivität; Archetyp; Film

Literaturhinweise


Arystoteles. Polityka. Tłum. Ludwik Piotrowicz. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2004.

Biblia Tysiąclecia. Poznań–Warszawa: Wydawnictwo Pallotinum, 1968.

Campbell, Joseph. Bohater o tysiącu twarzy. Tłum. Andrzej Jankowski. Poznań: Wydawnictwo Zysk i S-ka, 1997.

Campbell, J. Potęga mitu. Tłum. Ireneusz Kania. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2007.

Dąbrowski, Kazimierz. Trud istnienia. Warszawa: Wydawnictwo Wiedza Powszechna, 1986.

Dąbrowski, Kazimierz. Pasja rozwoju. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Alma-Press”, 1988.

Dąbrowski, Kazimierz. Dezintegracja pozytywna. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 2021.

Freud, Sigmund. Kultura jako źródło cierpień. Tłum. Jerzy Prokopiuk. Warszawa: Wydawnictwo Aletheia, 2013.

Gawroński, Bohdan. „Nota biograficzna”. W: Kazimierz Dąbrowski, W poszukiwaniu zdrowia psychicznego, 7–13. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1989.

High, Michael D. „Taxi Driver and Veteran Trauma”. W: A Companion to Martin Scorsese, red. Aaron Baker, 373–395. Chichester: John Wiley and Sons Inc, 2015.

Jung, Carl Gustav. Archetypy i symbole. Tłum. Jerzy Prokopiuk. Warszawa: Wydawnictwo Czytelnik, 1993.

Kobierzycki, Tadeusz. „Krótki biogram naukowy Kazimierza Dąbrowskiego”. Dezintegracja.pl, https://dezintegracja.pl/krotki-biogram-naukowy-kazimierza-dabrowskiego/ (dostęp: 24.12.2025).

Kruszewski, Wojciech. „Bohater «Kartoteki» Tadeusza Różewicza w świetle rękopisów”. W: Poezja i egzystencja. Księga jubileuszowa ku czci Profesora Józefa F. Ferta, red. Wojciech Kruszewski, Dariusz Pachocki, 277–290, Lublin: KUL, 2015.

Łozowski, Maciej. „Figura antybohatera we współczesnej literaturze i kulturze najnowszej”. W: Kultura (nie) na niby. Problemy i wyzwania współczesnej kultury na wybranych przykładach, red. Dagmara Antowska, Bartłomiej Krzych, 53–66. Poznań: Wydawnictwo Rys, 2021.

Migański, Jacek. „Metafizyka i malarstwo”. Sztuka i Filozofia 1993, nr 7: 53–64.

Mikołejko, Zbigniew. „Wąż w rzeźni”. W: Zbigniew Mikołejko, Śmierć i tekst. Sytuacja ostateczna w perspektywie słowa, 166–197, Gdańsk: słowo obraz/terytoria, 2001.

Minois, Georges. Historia samotności i samotników. Tłum. Wanda Klenczon. Warszawa: Wydawnictwo Aletheia, 2018.

Ostrowski, Janusz. „Substancja i podmiotowość w myśli młodego Hegla”. Przegląd Filozoficzny – Nowa seria 8, nr 4 (32) (1999): 55–70.

Salwa, Mateusz. „Forma i fenomen. Estetyka fenomenologiczna a interpretacja dzieł sztuki”. W: Fenomen i przedstawienie. Francuska estetyka fenomenologiczna. Założenia/zastosowania/konteksty, red. Mateusz Salwa, Iwona Lorenc i Piotr Schollenberger, 185–263. Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN, 2012.

Żak, Piotr. „Biografia”. Charaktery 2005, nr 11: 42.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/kw.2025.40.211-232
Date of publication: 2025-12-31 22:58:32
Date of submission: 2025-01-11 13:38:09


Statistiken


Sichtbarkeit von Abstracts - 0
Downloads (from 2020-06-17) - PDF (Język Polski) - 0

Indikatoren



Refbacks

  • Im Moment gibt es keine Refbacks


Copyright (c) 2025 Mateusz Głuchowski

Creative-Commons-Lizenz
Dieses Werk steht unter der Lizenz Creative Commons Namensnennung 4.0 International.