O znaczeniu myślenia abstrakcyjnego dla rozwoju cywilizacji w teorii Feliksa Konecznego

Jan Koper

Streszczenie w języku polskim


Problemem, który poddaję analizie, jest rola i znaczenie jakie według Konecznego odgrywa dla rozwoju cywilizacji umiejętność abstrakcyjnego myślenia. Bazując na ogólnej rekonstrukcji poglądów Konecznego, wskazuję, że cywilizacje różnicują się wobec siebie poprzez odnoszenie się do nigdy nie dających się w pełni zobiektywizować pojęć abstrakcyjnych. Na tej podstawie wysuwam tezę, że uznanie istnienia niepodlegających pełnej racjonalizacji różnic pomiędzy cywilizacjami, może być podstawą do ograniczenia konfliktów w skali globalnej.


Słowa kluczowe


Feliks Koneczny; Arnold J. Toynbee; Samuel P. Huntington; teorie cywilizacji; pluralizm cywilizacyjny; myślenie abstrakcyjne; konflikty globalne

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Bednarczyk, Grzegorz. „Feliksa Konecznego nauka o cywilizacjach wobec współczesnych zjawisk życia społecznego”. Kultura i Wartości 2017, nr 22: 55–115. http://dx.doi.org/10.17951/kw.2017.22.55.

Bednarczyk, Grzegorz. „O użyteczności praw historycznych”. Kultura i Wartości 2016, nr 19: 25–45. http://dx.doi.org/10.17951/kw.2016.19.25.

Bednarczyk, Grzegorz. „Paradygmat cywilizacyjny Samuela P. Huntingtona. Droga do zrozumienia współczesnych problemów Zachodu?”. Kultura i Wartości 2017, nr 21: 29–61. http://dx.doi.org/10.17951/kw.2017.21.29.

Castellin, Luca Gino. „Arnold J. Toynbee’s Quest for a New World Order: A Survey”. The European legacy, toward new paradigms 20, nr 6 (2015): 619–635. http://dx.doi.org/10.1080/10848770.2015.1049903.

Crozier, Michael, Samuel P.Huntington i Jojii Watanuki. The Crisis of Democracy. New York: York University Press, 1975.

Czarnecki, Zdzisław J. „Wyzwanie i odpowiedź. Arnolda Toynbee’ego filozofia historii jako perspektywa zagłady i wizja ocalenia cywilizacji”. W: Historyczna dynamika wartości. Studia nad aksjologicznymi interpretacjami dziejów, red. Zdzisław J. Czarnecki, Stefan Symotiuk, 113–134. Lublin: Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, 1990.

Czarnecki, Zdzisław J. Kryzys optymizmu historycznego. Studium przewodnich idei. W: W kręgu pesymizmu historycznego, red. Zdzisław J. Czarnecki, 5–41. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 1992.

Diec, Joachim. Cywilizacje bez okien. Teoria Mikołaja Danilewskiego i późniejsze koncepcje monadycznych formacji socjokulturowych. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2002.

Dombrowski, Daniel. „Arnold Toynbee and the Process of Civilizations”. Cosmos and History 17, nr 3 (2021): 8–32.

Dominguez, Jorge. Samuel Huntington and the Latin American State. W: The Other Mirror Grand Theory Through The Lens Of Latin America, red. Miguel Angel Centeno i Fernando Lopez-Alves, 219–239. Princeton: Princeton University Press, 2001.

Gawor, Leszek. O wielości cywilizacji. Filozofia społeczna Feliksa Konecznego. Lublin: Wydawnictwo UMCS, 2002.

Haynes, Jeffrey. „From Huntington to Trump: Twenty-Five Years of the Clash of Civilizations”. The review of faith & international affairs 17, nr 1 (2019): 11–23. http://dx.doi.org/10.1080/15570274.2019.1570755.

Huntington, Samuel P. „The Clash of Civilizations?”. Foreign Affairs 72, nr 3 (1993): 22–49. https://doi.org/10.2307/20045621.

Huntington, Samuel P. „The Hispanic Challenge”. Foreign Policy 2004, nr 141: 30–45. https://doi.org/10.2307/4147547.

Huntington, Samuel P. Zderzenie cywilizacji i nowy kształt ładu światowego. Tłum. Hanna Jankowska. Warszawa: Warszawskie Wydawnictwo Literackie MUZA SA, 1997.

Koneczny, Feliks. Cywilizacja bizantyńska. Kraków: Dom Wydawniczy Ostoja, 2009.

Koneczny, Feliks. Cywilizacja żydowska. Kraków: Wydawnictwo Ojczyzna, 1974.

Koneczny, Feliks. Kościół jako wychowawca narodów. Kraków: Archidiecezjalny Instytut Akcji Katolickiej, 1938.

Koneczny, Feliks. O ład w historii. Wrocław: Wydawnictwo Nortom, 1999.

Koneczny, Feliks. O wielości cywilizacji. Kraków: Gebethner i Wolff, 1935. https://cbmn.pl/feliks-koneczny/o-wielosci-cywilizacji (dostęp: 11.08.2025).

Koneczny, Feliks. Rozwój moralności. Komorów: Wydawnictwo Antyk – Marcin Dybowski, 2020.

Kopciuch, Leszek. „Feliks Koneczny i cywilizacja łacińska”. W: Filozofia słowiańska a tożsamość europejska, red. Wojciech Słomski, 151–159. Warszawa: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Finansów i Zarządzania, 2010.

Kopciuch, Leszek. „Filozofia dziejów a światopogląd (S.I. Witkiewicz, F. Znaniecki, F. Koneczny)”. W: Światopoglądowe odniesienia filozofii polskiej, red. Stanisław Janeczek, Rafał Charzyński, Michał Maciołek, 227–237. Lublin: Wydawnictwo KUL, 2011.

Kopciuch, Leszek. „Uwagi o prawach dziejowych Feliksa Konecznego”. Lumen Poloniae 2011, nr 1: 56-72.

Kopciuch, Leszek. Szkice systematyczne z filozofii dziejów. Lublin: Wydawnictwo UMCS, 2014.

Kowalska, Agnieszka. „Teoria cywilizacji oraz wizja cywilizacji zachodniej i chrześcijaństwa w ujęciu Arnolda Toynbee’ego”. Estetyka i Krytyka 23, nr 4 (2011): 43–56.

Kumar, Krishan. „The Return of Civilization – and of Arnold Toynbee?”. Comparative Studies in Society and History 56, nr 4 (2014): 815–843. https://doi.org/10.1017/S0010417514000413.

Navari, Cornelia. „Arnold Toynbee (1889–1975): Prophecy and Civilization”. Review of International Studies 26, nr 2 (2000): 289–301.

Nietzsche, Fryderyk. Tako rzecze Zaratustra. Tłum. Wacław Beren. https://wolnelektury.pl/media/book/pdf/tako-rzecze-zaratustra.pdf (dostęp: 11.08.2025).

Sosiński, Piotr. „Poglądy Oswalda Spenglera na państwo, politykę, rewolucję i prawo”. Studia nad Faszyzmem i Zbrodniami Hitlerowskim 27 (2004): 99–122.

Św. Augustyn. O Państwie Bożym. Przeciw poganom ksiąg XXII. Tłum. Wiktor Kornatowski. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1977.

Toynbee, Arnold J. Studium historii. Skrót dokonany przez D.C. Sommervella. Tłum. Józef Marzęcki. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 2000.

Zachariasz, Andrzej L. „Idea postępu i jej kryzys we współczesnej kulturze europejskiej”. W: W kręgu pesymizmu historycznego, red. Zdzisław J. Czarnecki, 41–70. Lublin: Wydawnictwo UMCS, 1992.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/kw.2025.40.181-209
Data publikacji: 2025-12-31 22:58:24
Data złożenia artykułu: 2025-08-11 18:40:25


Statystyki


Widoczność abstraktów - 0
Pobrania artykułów (od 2020-06-17) - PDF - 0

Wskaźniki



Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2025 Jan Koper

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.