Dialogiczny wymiar arteterapii w kontekście relacji edukacyjnych i terapeutycznych: od teorii do praktyki twórczego spotkania

Streszczenie w języku polskim

W artykule podjęto refleksję nad dialogicznym wymiarem arteterapii, uwzględniając jej edukacyjne, terapeutyczne i społeczne konteksty. Opierając się na ponad trzydziestoletnim doświadczeniu zarówno w praktyce akademickiej, jak i terapeutycznej, autorka przedstawia arteterapię jako przestrzeń autentycznego spotkania, w której dialog rozumiany jest nie tylko jako metoda komunikacji, ale też jako postawa zakorzeniona w otwartości, uważności i wspólnej obecności. Centralnym elementem tej refleksji jest koncepcja towarzyszenia – proces relacyjny charakteryzujący się bezpiecznym środowiskiem twórczym, chęcią słuchania, wrażliwością na wyjątkowość każdego spotkania i akceptacją różnorodności. Arteterapia jest przedstawiana jako wspólny proces tworzenia znaczeń, który wymaga autentyczności i gotowości do zaangażowania się w inność. Przy podejściu dialogicznym arteterapia staje się nie tylko środkiem wspierania indywidualnego rozwoju, ale także metodą wzajemnej eksploracji zarówno dla terapeuty, jak i uczestnika. W artykule przedstawiono różne jakościowe metodologie badawcze – w tym obserwację uczestniczącą, etnografię performatywną, hermeneutykę i wywiady narracyjne – stosowane podczas warsztatów prowadzonych z dziećmi, młodzieżą i dorosłymi. Szczególna uwaga jest poświęcona koncepcji genius loci, rozumianej nie tylko jako fizyczna lokalizacja warsztatu, ale również jako tworzenie atmosfery i odrębnej tożsamości, które sprzyjają emocjonalnemu zaangażowaniu i wspierają dialogiczną interakcję. Autorka zwraca uwagę na zagrożenia związane ze źle przeprowadzoną arteterapią – takie jak niewystarczające szkolenie, zbyt uproszczone metody i zaniedbanie zasad etycznych, które mogą zaostrzyć trudności emocjonalne i podważyć zaufanie uczestników do procesu. Ostatecznie w artykule zaproponowano refleksyjną perspektywę, opowiadając się za odpowiedzialną praktyką, w której dialog, obecność relacyjna i twórcza ekspresja zbiegają się jako katalizatory znaczącej zmiany i rozwoju osobistego.