Nowa opinia biegłego jako podstawa wznowienia postępowania sądowego propter nova. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2018 r. (V KO 26/18, LEX nr 2515771)

Barbara Dudzik, Joanna Dzierżanowska

Streszczenie w języku polskim


Glosowany wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2018 r. (V KO 26/18) dotyczy problematyki uznania nowej opinii biegłego, sporządzonej w oparciu o ten sam materiał dowodowy co opinia biegłych wydana w toku postępowania sądowego objętego wnioskiem o wznowienie, która zawiera jedynie odmienne wnioski. Sąd Najwyższy stwierdził, że taką opinię należy uznać za nowy dowód, uzasadniający wznowienie postępowania, jeżeli odmienne wnioski zostały wysnute w oparciu o nowe, nieznane wcześniej opiniującym biegłym metody badawcze. Autorki aprobują w całości ten pogląd, wskazując, że postęp naukowy i technologiczny pozwala na opracowywanie coraz dokładniejszych procedur badawczych, stwarzając tym samym możliwości badania materiału dowodowego oraz wyjaśniania spraw nawet po upływie wielu lat od popełnienia przestępstwa. Istnieje zatem duże prawdopodobieństwo, że będą się pojawiały sprawy, w których osiągnięcia współczesnej nauki i techniki pozwolą na sformułowanie całkowicie odmiennych wniosków od tych, które zostały poczynione w prawomocnie zakończonych procesach karnych. W glosie sformułowano trzy kryteria, których spełnienie pozwala uznać nowo sporządzoną opinię biegłego za nowy dowód nakazujący wznowienie postępowania: 1) sporządzenie nowej opinii przez nowego biegłego lub nowy zespół biegłych (często zespół interdyscyplinarny), nawet jeżeli opiniowałby w oparciu o te same dowody i ślady, które były już przedmiotem badań i sporządzonych na ich podstawie opinii biegłych; 2) zastosowanie nowych, nieznanych wcześniej lub niezastosowanych podczas opiniowania pierwotnego metod badawczych, będących wynikiem rozwoju nauki i techniki, umożliwiających pełniejszą i bardziej wnikliwą analizę materiału badawczego; 3) przyjęcie przez biegłych odmiennych wniosków z przeprowadzonych badań dzięki zastosowaniu nowatorskich metod badawczych, które były nieznane lub niestosowano ich podczas opiniowania pierwotnego.


Słowa kluczowe


nowe metody badawcze; dowód naukowy; opinia biegłego; wznowienie postępowania karnego; wznowienie propter nova; sprawa Tomasza Komendy

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


LITERATURA

Bojańczyk A., Dowód prywatny w postępowaniu karnym w perspektywie prawnoporównawczej, Warszawa 2011.

Dudka K., Pojęcie nowego dowodu przy wznowieniu postępowania karnego, [w:] Zagadnienia dowodowe w procesie karnym, red. T. Gardocka, D. Jagiełło, Warszawa 2017.

Dudzik B., Wznowienie postępowania sądowego w świetle ostatnich nowelizacji kodeksu postępowania karnego (zagadnienia wybrane), [w:] Verba volant, scripta manent. Proces karny, prawo karne skarbowe i prawo wykroczeń po zmianach z lat 2015–2016. Księga pamiątkowa poświęcona Profesor Monice Zbrojewskiej, red. T. Grzegorczyk, R. Olszewski, Warszawa 2017.

Dzierżanowska J., Nowe metody identyfikacji kryminalistycznej i ich wykorzystanie w procesie karnym na przykładzie ekspertyzy osmologicznej, Lublin 2010.

Dzierżanowska J., Studzińska J., Kryteria oceny dowodu z opinii biegłego w orzecznictwie sądów powszechnych i Sądu Najwyższego, „Roczniki Nauk Prawnych” 2015, vol. 25(2). https://doi.org/10.18290/rnp.2015.25.2-2

Eichstaedt K., Biegły sądowy dziś i jutro. Rozważania na temat instytucji biegłego sądowego (zagadnienia wybrane), „Przegląd Sądowy” 2025, nr 1.

Eichstaedt K., Znaczenie opinii prywatnej w postępowaniu karnym, „Prokuratura i Prawo” 2016, nr 4.

Gaberle A., Dowody w sądowym procesie karnym. Teoria i praktyka, Kraków 2010.

Girdwoyń P., Nowe metody identyfikacji w praktyce sądowej, „Jurisprudencija” 2005, vol. 66(58).

Girdwoyń P., Opinia biegłego w sprawach karnych w europejskim systemie prawnym. Perspektywy harmonizacji, Warszawa 2011.

Gruza E., Błędy w opiniach biegłych sądowych – w kontekście niesłusznych skazań, „Studia Iuridica” 2021, vol. 88. https://doi.org/10.31338/2544-3135.si.2021-88.6

Gruza E., Goc M., Moszczyński J., Kryminalistyka, czyli o współczesnych metodach dowodzenia przestępstw, Warszawa 2020.

Hofmański P., Zabłocki S., Elementy metodyki pracy sędziego w sprawach karnych, Kraków 2011.

Karczmarska D., Dowód naukowy, [w:] Prawo dowodowe. Zarys wykładu, red. R. Kmiecik, Warszawa 2008.

Kasprzak J., Skorupka J., Dowód naukowy, [w:] System Prawa Karnego Procesowego, t. 8: cz. 1: Dowody, red. J. Skorupka, Warszawa 2019.

Kwiatkowska-Wójcikiewicz V., Wstęp, [w:] Kryminalistyka dla prawa. Prawo dla kryminalistyki, red. V. Kwiatkowska-Wójcikiewicz, Toruń 2010.

Rybicki P., Pękała M., Winczakiewicz A., Kupczyński J., Błędy w opiniach biegłych a pomyłki sądowe. Możliwości i sposoby naprawy, Warszawa 2015.

Sitek E., Sprawa Tomasza Komendy. Czekałem na was 18 lat, „Gazeta Policyjna” 2019, nr 2.

Stefański R.A., Zabłocki S., Komentarz do art. 393, [w:] Kodeks postępowania karnego, t. 3: Komentarz do art. 297–424, red. R.A. Stefański, S. Zabłocki, Warszawa 2021, LEX/el. 2021.

Szaplonczay A., Wadliwe opinie biegłych jako przyczyna pomyłek sądowych w polskim procesie karnym. Sygnalizacja możliwości naprawczych, „Studia Prawnicze. Rozprawy i Materiały” 2019, nr 1.

Tomaszewski T., Dowód z opinii biegłego w procesie karnym, Kraków 1998.

Waltoś S., Hofmański P., Proces karny. Zarys systemu, Warszawa 2023.

Waszkiewicz P., Niesłuszne skazania. Skala zjawiska i jego przyczyny w świetle wyników badań prowadzonych w Polsce i za granicą, Warszawa 2024.

Widacki J. (red.), Kryminalistyka, Warszawa 2016.

Wójcikiewicz J., Dowód naukowy w procesie sądowym, Kraków 2000.

Wójcikiewicz J., Temida nad mikroskopem. Judykatura wobec dowodu naukowego 1993–2008, Toruń 2009.

Wójcikiewicz J., Wstęp, [w:] Ekspertyza sądowa. Zagadnienia wybrane, red. J. Wójcikiewicz, Warszawa 2007.

Zbrojewska M., Rola i stanowisko prawne Sądu Najwyższego w procesie karnym, Warszawa 2013.

Zubańska M., Knut P., Niewykryte przestępstwa sprzed lat, nowoczesne narzędzia techniki kryminalistycznej i policyjne Zespoły do spraw Przestępstw Niewykrytych, czyli crimen grave non potest esse impunibile – cz. II, „Problemy Kryminalistyki” 2018, nr 1.

ŹRÓDŁA INTERNETOWE

Tomaszewski T., Wstępne założenia do projektu ustawy o biegłych sądowych, 3.07.2024, https://kryminalistyka.pl/wp-content/uploads/2024/07/Zalozenia-do-ustawy-3.07.2024-ZALOZENIA-DO-PROJEKTU-USTAWY-O-BIEGLYCH-SADOWYCH.pdf (dostęp: 22.12.2025).

AKTY PRAWNE

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (t.j. Dz.U. 2025, poz. 46, ze zm.).

Ustawa z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2013, poz. 1247).

Ustawa z dnia 11 marca 2016 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2016, poz. 437).

ORZECZNICTWO

Postanowienie SN z dnia 20 lutego 2006 r., IV KO 29/05, OSNwSK 2006, nr 1, poz. 388.

Postanowienie SN z dnia 2 października 2019 r., II KO 9/19, LEX nr 3552236.

Postanowienie SN z dnia 7 marca 2023 r., I KO 28/22, LEX nr 3514330.

Postanowienie SN z dnia 20 września 2023 r., I KO 16/22, LEX nr 3608749.

Postanowienie SN z dnia 17 września 2025 r., I KO 89/25, LEX nr 3913069.

Wyrok SN z dnia 9 grudnia 2009 r., IV KO 103/09, LEX nr 608367.

Wyrok SN z dnia 30 września 2016 r., III KO 20/16, Legalis.

Wyrok SN z dnia 16 maja 2018 r., V KO 26/18, LEX nr 2515771.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/sil.2025.34.5.351-364
Data publikacji: 2026-01-07 09:52:54
Data złożenia artykułu: 2025-11-14 01:11:11


Statystyki


Widoczność abstraktów - 0
Pobrania artykułów (od 2020-06-17) - PDF - 0

Wskaźniki



Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2026 Barbara Dudzik, Joanna Dzierżanowska

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.