Salus populi suprema lex esto w dysertacji Jana Marquarta z 1650 r.

Streszczenie w języku polskim

W maju 1650 r., w drukarni akademickiej w Wilnie, opublikowano rozprawę Jana (Ioannesa) Marquarta zatytułowaną Dissertatio iuridica de damno iniuriae. Z informacji przedstawionych na stronie tytułowej dysertacji możemy domniemywać, że była ona podstawą do nadania jej autorowi doktoratu. Jan Marquart bywał wymieniany jako jeden z pierwszych absolwentów Wydziału Prawa Akademii Wileńskiej z początkowego okresu jej funkcjonowania, a mianowicie z lat 1644–1655. Autorowi De damno iniuriæ łacińska paremia Salus populi suprema lex esto miała być myślą przewodnią dysertacji, wskazówką do dalszych rozważań. O jej wyjątkowości dla Jana Marquarta może świadczyć chociażby jej sposób zacytowania w dysertacji doktorskiej oraz użyta szczególna wielkość czcionki, by ją wyeksponować. Paremia miała również za zadanie uzasadnić potrzebę syntetycznego omówienia regulacji odnośnie do ochrony państwa i jego interesów, na które autor De damno iniuriæ przeznaczył kilka jednostek redakcyjnych, opatrzonych rzymskimi cyframi od I do VI. Jan Marquart uznał, że dokonując kodyfikacji prawa oraz dostosowując go do zmieniających się stosunków społeczno-gospodarczych, Justynian I Wielki kierował się w swoim przedsięwzięciu kodyfikacyjnym zasadą, iż dobro Rzeczypospolitej jest najwyższym prawem. Natomiast zdziwienie budzi okoliczność, że autor De damno iniuriæ podał Ustawę XII Tablic, bez określenia konkretnej tablicy, jako wskazówkę na pochodzenie tej fundamentalnej zasady, będącej gwarantem właściwego sprawowania władzy. Trudno powiedzieć, czy świadomie pominął fakt, że kilka wieków później w De legibus Cycerona możemy odnaleźć tę paremię jako wskazówkę w zakresie powinności obywateli względem państwa. Być może odwołanie przez Jana Marquarta właśnie do Ustawy XII Tablic miało podnieść rangę cytowanej maksymy oraz wskazać na jej ustawowy, fundamentalny charakter.