Kilka uwag na temat wzbudzenia uzasadnionej obawy jako znamienia przestępstwa groźby karalnej
Streszczenie w języku polskim
Artykuł ma charakter naukowo-badawczy. Celem jest analiza i ocena zasadności zmian dokonanych w treści art. 190 § 1 k.k., które zostały wprowadzone ustawą z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw. Polegały one na zwiększeniu górnej granicy zagrożenia karnego (z dwóch na trzy lata pozbawienia wolności) oraz zastąpieniu sformułowania „na szkodę osoby najbliższej” zwrotem „na szkodę osoby dla niej najbliższej”. Największe znaczenie w kontekście przedmiotowego opracowania miało wprowadzenie określenia „jeżeli groźba wzbudza w osobie, do której została skierowana lub której dotyczy, uzasadnioną obawę, że będzie spełniona”, zamiast „jeżeli groźba wzbudza w zagrożonym uzasadnioną obawę, że będzie spełniona”. Dla właściwego zrozumienia ratio legis ustawodawcy analiza dokonanych zmian poprzedzona została uwagami natury historycznej oraz wskazaniem wątpliwości odnośnie do interpretacji znamienia „zagrożony” i „wzbudzenia w nim uzasadnionej obawy”. Odniesiono się także do zmodyfikowanego nowelizacją z dnia 7 lipca 2022 r. trybu ścigania przestępstwa groźby karalnej (art. 12 § 4 k.p.k.). Podstawową metodą badawczą zastosowaną w artykule jest analiza formalno-dogmatyczna. Uwzględniono również praktykę stosowania prawa, posługując się analizą orzecznictwa sądowego.
Słowa kluczowe
Pełny tekst:
PDF (English)Bibliografia
LITERATURE
Błotnicki M., Palichleb P., Tryb ścigania przestępstwa groźby karalnej, [in:] Groźba w prawie karnym, ed. M. Mozgawa, Warszawa 2024.
Całkiewicz M., Groźba karalna po nowemu (jak poszerzać penalizację, by ją zawęzić), “Państwo i Prawo” 2024, no. 2.
Daniluk P., Wzbudzenie w zagrożonym uzasadnionej obawy spełnienia groźby w konstrukcji groźby bezprawnej, “Prokuratura i Prawo” 2018, no. 1.
Daszkiewicz-Paluszyńska K., Groźba w polskim prawie karnym, Warszawa 1958.
Filar M., Przestępstwo zgwałcenia w polskim prawie karnym, Warszawa–Poznań 1974.
Glaser S., Polskie prawo karne w zarysie, Kraków 1933.
Hochberg L., Przestępstwa przeciwko życiu, wolności, obyczajności i czci według nowego kodeksu karnego, Warszawa 1969.
Karaźniewicz J., Wnioskowy tryb ścigania w świetle nowelizacji Kodeksu postępowania karnego z 7 lipca 2022 r., “Acta Iuris Stetinensis” 2025, no. 2.
Kluza J., Prowadzenie postępowania z urzędu mimo braku wniosku o ściganie w sprawie o przestępstwo z art. 190 § 1 k.k. na podstawie art. 12 § 4 k.p.k., “Przegląd Prawa Publicznego” 2023, no. 6.
Kmąk K., Wybrane problemy związane z definicją groźby bezprawnej (art. 115 § 12 Kodeksu karnego), “Prawo w Działaniu. Sprawy Karne” 2022, no. 51, DOI: https://doi.org/10.32041/PWD.5108
Królikowski M., Sakowicz A., [in:] Kodeks karny. Część szczególna, vol. 1: Komentarz do art. 117–221, eds. M. Królikowski, R. Zawłocki, Legalis 2017.
Kulesza C., Komentarz do art. 12, [in:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, ed. K. Dudka, LEX/el. 2023.
Kwiecień K., Tryb ścigania przestępstwa groźby karalnej (art. 190 § 1 k.k.) w świetle nowelizacji prawa karnego z dnia 7 lipca 2022 r., “Prokuratura i Prawo” 2024, no. 4.
Lachowski J., [in:] Kodeks karny. Komentarz, ed. V. Konarska-Wrzosek, Warszawa 2023.
Makarewicz J., Kodeks karny z komentarzem, Lwów 1932.
Mozgawa M., [in:] Kodeks karny. Komentarz, ed. M. Mozgawa, Warszawa 2021.
Mozgawa M., [in:] Kodeks karny. Komentarz, ed. M. Mozgawa, Warszawa 2023.
Mozgawa M., [in:] System Prawa Karnego, vol. 10: Przestępstwa przeciwko dobrom indywidualnym, ed. J. Warylewski, Warszawa 2016.
Mozgawa M., Kilka uwag na temat groźby bezprawnej (zagadnienia podstawowe), [in:] Groźba w prawie karnym, ed. M. Mozgawa, Warszawa 2024.
Nazar K., Analiza ustawowych znamion przestępstwa groźby karalnej, [in:] Groźba w prawie karnym, ed. M. Mozgawa, Warszawa 2024.
Nazar-Gutowska K., Groźba bezprawna w polskim prawie karnym, Warszawa 2012.
Peiper J., Komentarz do kodeksu karnego, prawa o wykroczeniach i przepisów wprowadzających obie te ustawy, Kraków 1936.
Siewierski M., Kodeks karny i prawo o wykroczeniach. Komentarz, Warszawa 1958.
Sobczak J., Czy w polskim prawie karnym procesowym jest miejsce na nowy warunkowy tryb wnioskowy ścigania przestępstwa wprowadzony w art. 12 § 4 k.p.k., “Acta Iuris Stetinensis” 2024, no. 4.
Spotowski A., [in:] System Prawa Karnego, vol. 4, part 2: O przestępstwach w szczególności, Wrocław 1989.
Śliwiński S., Prawo karne materialne. Część szczególna, Warszawa 1948.
Śliwowski J., Prawo karne, Warszawa 1979.
Świda W., Prawo karne, Warszawa 1978.
Wala K., [in:] Kodeks karny. Komentarz, ed. J. Kulesza, Warszawa 2025.
ONLINE SOURCES
Text of the Act of 7 July 2022 amending the Criminal Code and certain other acts, finally established after the rejection of the Senate’s resolution rejecting the Act, https://orka.sejm.gov.pl/opinie9.nsf/nazwa/2024_u/$file/2024_u.pdf (access: 10.8.2025).
Zagrożony, [in:] Słownik języka polskiego, https://sjp.pwn.pl/slowniki/zagrożony.html (access: 10.8.2025).
DRAFT LEGISLATION
Projekt kodeksu karnego, Warszawa 1963.
Projekt kodeksu karnego. Część szczególna. Wprowadzenie, Warszawa 1966.
Projekt kodeksu karnego oraz przepisów wprowadzających kodeks karny, Warszawa 1968.
Projekt kodeksu karnego oraz przepisów wprowadzających kodeks karny. Uzasadnienie, Warszawa 1968.
Projekt kodeksu karnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i przepisy wprowadzające, Warszawa 1956.
LEGAL ACTS
Act of 7 July 2022 amending the Criminal Code and certain other acts (Journal of Laws 2022, item 2600).
CASE LAW
Decision of the Supreme Court of 16 February 2010, V KK 351/09, Legalis no. 240717.
Decision of the Supreme Court of 5 December 2017, III KK 251/17, Legalis no. 1704945.
Decision of the Supreme Court of 18 April 2023, V KK 63/23, Legalis no. 3089815.
Judgment of the Court of Appeal in Lublin of 27 November 2003, II AKa 338/03, OSA 2005, no. 6, item 39.
Judgment of the District Court in Gliwice of 23 April 2019, VI Ka 1136/18, Legalis no. 2276508.
Judgment of the Supreme Court of 6 December 1934, I K 844/34, OSN(K) 1935, no. 7, item 259.
Judgment of the Supreme Court of 17 October 1938, I K 2602/37, OSN(K) 1939, no. 6, item 129.
Judgment of the Supreme Court of 10 May 1972, I KR 74/72, LEX no. 21490.
Judgment of the Supreme Court of 26 January 1973, III KR 284/72, LEX no. 21544.
Judgment of the Supreme Court of 17 April 1997, II KKN 171/96, “Prokuratura i Prawo” 1997, no. 10, items 7–8 (insert).
Judgment of the Supreme Court of 13 February 2008, IV KK 407/07, LEX no. 395069.
Judgment of the Supreme Court of 24 June 2013, V KK 94/13, Legalis no. 737241.
Judgment of the Supreme Court of 6 April 2017, V KK 372/16, Legalis no. 1598986.
Judgment of the Supreme Court of 20 January 2021, V KK 373/19, Legalis no. 2584769.
Judgment of the Supreme Court of 5 March 2025, V KK 555/24, Legalis no. 3202815.
Judgment of the Supreme Court of 12 March 2025, II KK 514/24, Legalis no. 3201363.
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/sil.2025.34.4.165-179
Data publikacji: 2025-12-31 17:54:02
Data złożenia artykułu: 2025-08-25 14:58:35
Statystyki
Wskaźniki
Odwołania zewnętrzne
- Brak odwołań zewnętrznych
Prawa autorskie (c) 2025 Katarzyna Nazar

Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.