Upadek syryjskiego reżimu Assada i rekonfiguracja rywalizacji Izrael–Iran

Robin Kural

Streszczenie w języku polskim


Po czternastu latach wojny domowej szybki upadek reżimu Assada zapoczątkował nową fazę na Bliskim Wschodzie. Izrael i Iran należą do państw, które zostały w regionie dotknięte tymi wydarzeniami w największym stopniu. Upadek reżimu zakończył scentralizowaną władzę, a także doprowadził do fragmentacji Syrii w mozaikę rywalizujących ze sobą aktorów. Usunięcie Assada poszerzyło strefę wpływów Izraela na północnym teatrze działań oraz otworzyło nowe możliwości regionalnego manewrowania strategicznego. Jednocześnie Izrael zyskał większą swobodę operacyjną w kształtowaniu wydarzeń wzdłuż swoich granic i zakłócaniu umacniania się sił przeciwnych, podczas gdy spójność osi Iran–Hezbollah–Syria, która niegdyś stanowiła jednolite wyzwanie dla Izraela, została osłabiona. W tym kontekście artykuł ma na celu odpowiedzieć na pytanie badawcze: w jaki sposób upadek syryjskiego reżimu Assada przekształcił strategiczną rywalizację między Izraelem a Iranem?


Słowa kluczowe


upadek reżimu Assada; Izrael; Iran; Syria; Oś Oporu

Pełny tekst:

PDF (English)

Bibliografia


Adar, M.A. (2025, February 9). The Fall of the Assad Regime: Regional and International Power Shifts. Stiftung Wissenschaft und Politik. https://www.swp-berlin.org/10.18449/2025C09/

Al Mayadeen. (2024, December 16). Al-Sharaa: Syria won’t be used as launchpad for attacks on ‘Israel.’ https://english.almayadeen.net/news/politics/al-sharaa–syria-won-t-be-used-aslaunchpad-for-attacks-on

Bhardwaj, A. (2026, April). Israel’s Military Presence in Syria: Expansion, Legal Concerns, and Parallels with Gaza. Foreign Aff airs Forum. https://www.faf.ae/home/2025/3/26/israels-military-presence-in-syria-expansion-legal-concerns-and-parallels-with-gaza

Buzan, B., Wæver, O. (2003). Regions and Powers: The Structure of International Security. Cambridge: Cambridge University Press.

Chen, K. (2026, April). Assessing Russia in Syria: The Impact of the Ukraine War. Vanguard Think Tank. https://vanguardthinktank.org/assessing-russia-in-syria-the-impact-of-the-ukraine-war

Czornik, K. (2017). Bahrain as the Area of Saudi-Iranian Rivalry in the Second Decade of the 21st Century. Studia Politicae Universitatis Silesiensis, 19, 207–221.

Destradi, S. (2010). Regional powers and their strategies: empire, hegemony, and leadership. Review of International Studies, 36(4), 903–930. https://doi.org/10.1017/S0260210510001361

Farivar, M. (2024, December 13). What happened to Iranian proxies in Syria? VOA News. https://www.voanews.com/a/what-happened-to-iranian-proxies-in-syria-/7901149.html

Flemes, D. (2007). Conceptualising Regional Power in International Relations: Lessons from the South African Case. GIGA German Institute of Global and Area Studies.

Grajewski, N. (2024, December 9). Why Did Iran Allow Bashar al-Assad’s Downfall? Malcolm H. Kerr Carnegie Middle East Center. https://carnegieendowment.org/middle-east/diwan/2024/12/why-did-iran-allow-assads-downfall

Hall, N. (2025). With the fall of Assad, can Syria rise? Survival, 45–54.

Hespress. (2024, December 8). Netanyahu declares collapse of 1974 agreement, orders Israeli army to control Golan buff er zone. https://en.hespress.com/97828-netanyahu-declares-collapse-of-1974-agreement-orders-israeli-army-to-control-golan-buff er-zone.html

Hinnebusch, R. (2012). Syria: From “Authoritarian Upgrading” to Revolution? International Affairs, 88(1), 95–113.

Jones, C. (2025). Israel and the Gulf monarchies: A new regional security complex or just complex regional security? Middle Eastern Studies, 61(3), 321–328. https://doi.org/10.1080/00263206.2025.2455378.

Lemke, D. (2004). Regions of War and Peace. Cambridge University Press.

Lesch, D.W. (2012). Syria: The Fall of the House of Assad. Yale University Press.

Levi, E. (2025, April 17). How Israel destroyed Assad’s Syrian Navy. Israel Hayom. https://www.israelhayom.com/2025/04/17/how-israel-destroyed-assads-syrian-navy/

Lister, C.R. (2016). The Syrian Jihad: Al-Qaeda, the Islamic State and the Evolution of an Insurgency. Oxford University Press.

Mansour, I., Thompson, W.R. (2020). Shocks and Rivalries in the Middle East and North Africa. Georgetown University Press.

Matusiak, M., Strachota, K., Kohut, A. (2025, June 17). Israel’s attack on Iran: the end of a proxy war, the beginning of conventional warfare. Ośrodek Studiów Wschodnich. https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/analyses/2025-06-17/israels-attack-iran-end-a-proxy-war-beginningconventional-warfare

Rasler, K. (2020). Revolution and rivalry onset: The emergency of the Egyption-Saudi (1955–1970) and Iranian-Saudi (1979–2018) rivalries. In: I. Mansour, W.R. Thompson (Eds.), Shocks and Rivalries in the Middle East and North Africa (pp. 163–177). Georgetown University Press.

Salem, P. (2025, July 8). Infl ection point or continuing spiral in the Middle East? Middle East Institute. https://mei.edu/publication/infl ection-point-or-continuing-spiral-middle-east/

Schoeman, M. (2003). South Africa as an emerging middle power: 1994–2003. In A.Habib, J. Daniel, R. Southall (Eds.), State of the Nation: South Africa 2003–2004 (pp. 349–367). HSRC Press.

Smagin, N. (2023, February 7). Moscow’s Original “Special Operation”: Why Russia Is Staying in Syria. The Carnegie Russia Eurasia Center. https://carnegieendowment.org/russia-eurasia/politika/2023/01/moscows-original-special-operation-why-russia-is-staying-in-syria

Sosnowski, M. (2024, December 9). Why Bashar al-Assad’s security state collapsed so dramatically in Syria. The University of Melbourne. https://fi ndanexpert.unimelb.edu.au/news/96222-why-bashar-al-assad%E2%80%99s-security-state-collapsed-so-dramatically-insyria#:~:text=They%20fi rst%20captured%20Aleppo,%20Syria%27s%20second-largest%20city,and%20fi nally%20Damascus.%20Bashar%20has%20now%20f

Times of Israel. (2024, December 8). ‘Break in the chain.’ Fall of Assad deals blow to Iran’s global ‘Axis of Resistance.’ https://www.timesofi srael.com/break-in-the-chain-fall-of-assad-dealsblow-to-irans-global-axis-of-resistance/

Vakil, S. (2024, December 13). The fall of Assad has exposed the extent of the damage to Iran’s axis of resistance. Chatham House. https://www.chathamhouse.org/2024/12/fall-assad-hasexposed-extent-damage-irans-axis-resistance?utm_source=chatgpt.com

Wight, M. (1979). Power Politics. Penguin.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/teka.2025.20.2.35-44
Data publikacji: 2026-07-21 10:04:19
Data złożenia artykułu: 2025-11-25 14:51:35


Statystyki


Widoczność abstraktów - 0
Pobrania artykułów (od 2020-06-17) - PDF (English) - 0

Wskaźniki



Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2026 Robin Kural

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.